Kelhan'ın oğlu Ali Ağa'nın Karbegan çevresindeki gücünü, Qasım Ağa ile Weşinli Hasan Ağa'nın kurduğu tuzağı, Ali Ağa'nın ailesinin öldürülmesini ve cenazelerin defnedilmesini anlatan bir kan davası hikayesi.
URL: https://zazacaogren.com/lesson/lerch-ali-agha-ladi-kelhani/?ll_text_view=sources
şiddet; ölüm
Ali Ağa; Qasım Ağa; Weşinli Hasan Ağa; Ahmed; Eysan; Mela Qasım; Ramedan Ağa; Memed Ağa; Hasan Kalan; Mela Resa.
Bu metin Karbegan/Karabegan ve Sivan/Servi çevresindeki yerel güç ilişkilerini yansıtan bir kan davası anlatısıdır. 1870-1871 Diyarbakır salnamesinde Karabegan nahiyesinin Sivan'a bağlı köylerle birlikte anılması, Karbegan adını aynı Palu-Genç/Servi tarihî coğrafyası içinde düşünmeyi destekler. Nilay Özok-Gündoğan'ın aktardığı 1849 tarihli bir Osmanlı arşiv belgesinde, Abdullah Beg'in Weşin yangınının Karabegan aşireti tarafından, Karabegan ile Weşin arasındaki eski düşmanlık nedeniyle çıkarıldığını ileri sürdüğü kaydedilir. Bu belge yangını kimin çıkardığını bağımsız olarak kanıtlamaz; ama Karbegan-Weşin düşmanlığının 1849'da resmî bir belgede açıklama olarak kullanıldığını gösterir (Özok-Gündoğan 2022, 162; BOA.İ.MVL 139/3859, belge no. 5, 13 Şubat 1849). Metin, Lerch'in 1856'da Roslavl'da savaş esirlerinden derlediği Zazaca malzemenin parçası olarak yayınlanmaktadır.
Narbêş, Syeraçur, Desmun, Merzyelê ve Ğêytê adları anlatının yerel coğrafyasını gösterir; Karbegan/Karabegan ile Sivan/Servi bağlantısı dış kaynaklarla da desteklenir.
Lerch, Peter Ivanovich. Izsledovaniia ob iranskikh kurdakh i ikh predkakh, severnykh khaldeiakh. Vol. 1. St. Petersburg: Imperial Academy of Sciences, 1856. Text 3, Ali Agha narrative, printed pp. 99-102.
Pages : Russian RGO viewer images 113-116; printed pp. 99-102.
Primary scan witness for Lerch's Zazaki transcription and Russian free translation; the Russian scan prints only the heading '3.' for this text.
Lerch, Peter. Forschungen über die Kurden und die iranischen Nordchaldäer. Abth. 1. St. Petersburg: Kaiserliche Akademie der Wissenschaften, 1857. Story 'Ali Agha, der Sohn Kelhän's,' pp. 61-65.
Pages : Internet Archive scan pages n104-n108; printed pp. 61-65.
Used for the German free translation and as a second scan witness for the Zazaki transcription.
Aslanoğulları, Mehmet. Lerch'in Zazaki Derlemelerinin Çevrimyazımı ve Türlerine Göre Sözcüklerin Tahlili. Master's thesis, Bingöl Üniversitesi, 2014.
Pages : PDF pp. 47-50; story heading "Meselê Eli Ağay Laci Kelxoni Qerbegoni."
Secondary transcription witness used during alignment and review. The transcription text is cited here but is not reproduced in the Interlinear view.