ZazakiEnglish
Kawğê Nyêrib û Hyêni
The Feud Between Nyêrib and Hyêni
Veri coan yaw merdüm Nyêribra werişt şê Dawzra agêyra, amê zımêy 'Hyêni.
Once a man from Nyêrib set out and went to Dawz; from Dawz he came to the land of Hyêni.
Yaw merdüm 'Hyênêyic zımecê xoêri cit kêrdini.
A man from Hyêni was plowing his own land.
Enoê merdümû Nyêrbic amê enoê merdümi 'Hyênêyicra va kê: tı çi bêni etya cit kêni.
The Nyêrib man approached the Hyêni man and said: 'Who are you, that you are plowing here?'
Merdümi 'Hyênêyici va kê: ez ğızmkari Mêla Hasêyni Mûğaraya, etya cit kêna.
The Hyêni man said: 'I am a servant of Mela Haseynê Mûğara; I am plowing here.'
Mêrdümi Nyêrbic va kê: Mêla Hasêyni Mûğara xoêra cişmêni mênû, wexti piriki mıdê yaw ğızmkari piriki min kiştû, ez êyroê 'hêyfi twêra gênû.
The Nyêrib man said: 'Mela Haseynê Mûğara is my enemy; in my grandfather's time he killed one of my grandfather's servants, and today I will take revenge on you.'
Merdümi 'Hyênêyici va kê: ez ğızmkara, derdi twê ebê mê dermang nyêbênû.
The Hyêni man said: 'I am a servant; your grievance has no remedy through me.'
Merdümi Nyêrbici va kê: ez twê kişêna.
The Nyêrib man said: 'I will kill you.'
Merdümi 'Hyênêyici şê çeki xoê gêrawti tırsi xoê kêrd, xo dest şımşyêri xoê werand, şê merdümi Nyêrbici sêr.
The Hyêni man went to get his weapons, took his pistols, put them in his belt, took his sword in his hand, and advanced on the Nyêrib man.
Merdümi Nyêrbici wica vazda, şê çeki merdümi 'Hyênici têra gêrawt, pêy seri merdümi 'Hyênici têra kerd kişt, cadê ver da, şê Nyêrib Xalef ağay 'hêt, yêra va kê: mê yaw merdümû 'Hyênêyic kişt.
The Nyêrib man immediately sprang up, took the Hyêni man's weapons from him, cut off his head, killed him, threw his body aside, went to Nyêrib to Xalef Agha, and said to him: 'I killed a man from Hyêni.'
Xalef ağay yê merdümra va kê: merdümû 'Hyênêyicû tû kiştû, merdümi qamyû.
Xalef Agha said to that man: 'What kind of man was the Hyêni man you killed?'
Yê merdüm Xalef ağayra va kê: ğızmkari Mêla 'Hasêyni Mûğeraw.
That man said to Xalef Agha: 'He was Mela Haseynê Mûğara's servant.'
Xalef ağa va kê: mûqaytê xoê bi, şıma merdümi şari kişti, şar yênû, mali şıma bênû, şıma kişênû.
Xalef Agha said: 'Be careful; you have killed a stranger. A stranger will come, take your property, and kill you.'
Yê merdümi va kê Xalef ağayra: ağa, 'haberê berşawê Nyêribû kic, Dêyştêy 'Henzi wa mûqaytê xoê bi, wa malê xoê byê, wayêr nyêkêri, qam rocû kê 'habêrê 'Hyênêra amêy wa çaw çêhetya nyêşirû ma kawğe bıkêri.
That man said to Xalef Agha: 'Agha, send word to Little Nyêrib and Deştê Henzi; let them be careful, and let them not leave their property unguarded. On the day news comes from Hyêni, let no one be absent; we will fight.'
Xalef ağay 'habêrê erşawûtê Nyêribû kic Wesman ağayri va kê: 'habêrê berşaw Dêyştêy 'Henzi Mê'hmêt ağayri.
Xalef Agha sent word to Little Nyêrib, to Wesman Agha: 'Send the news to Mêhmêt Agha in Deştê Henzi.'
Wesman ağa 'haber erşawûtê Dêyştêy 'Henzi Mê'hmêt ağayri va kê: têra rêki xoê bıkêri, 'Hyênêyici madê kawğe kêni, barût bigêri, 'hadre kêri, qam rocûkê 'Hyênêra 'haberê amêyê ma kawğe kêni.
Wesman Agha sent word to Mêhmêt Agha in Deştê Henzi: 'Prepare yourself; the Hyêni people will fight us. Get powder and be ready; on the day news comes from Hyêni, we will fight.'
Mê'hmêt ağay 'habêr erşawûtê Wêsman ağayri va kê: Xalef ağayra vadi: ma 'ha 'hadrêy, qam rocûkê 'haberê 'Hyênêra amêyê, kawğe ma kawğaw.
Mêhmêt Agha sent word to Wesman Agha: 'Tell Xalef Agha: we are ready; on the day news comes from Hyêni, we will fight.'
Kê aşmi mênd, Daqma begi 'Hyêni 'habêrê erşawûtê Nyêribû pil Xalef ağayri: twê çiri enoê merdümi mê kiştû, waxtê xoêdê 'hadre bê, roci pangcinê kawğe mê kawğaw.
After a month passed, Daqma Bey of Hyêni sent word to Great Nyêrib, to Xalef Agha: 'Why did you kill this man of mine? Be ready at your own time; within five days we will fight.'
Xalef ağay 'habêra xoê erşawûtê 'Hyênê Daqma begiri va kê: roci pangcinê, nyê mêyştê byê, ma kawğê bıkêri.
Xalef Agha sent word to Daqma Bey in Hyêni: 'Within five days, or else come tomorrow; let us fight.'
Daqma begi zerêy 'Hyênidê dêlali vêyng da: nyêçaw ğarib şahrêstan bıngêi, pyêrû çaw byê sila megiri, ez Daqma begi va kê: qamêk vyêna byê sila serêy cêy dana püroê.
Daqma Bey had the town crier call out inside Hyêni: 'Let no stranger enter the city, and let no one gather without permission. I, Daqma Bey, say: whoever I see without permission, I will have his head cut off.'
Daqma begi va kê: Nyêribra Halef ağayra 'haberê amêya: mêyştê kawğaw, çaw kêyêdê desti çwa gêna çaw mevindi, mêyştê kawyaw.
Daqma Bey said: 'News has come from Xalef Agha of Nyêrib: there will be war tomorrow. Let everyone in the houses who can take a stick in his hand come; let no one remain behind. Tomorrow there will be war.'
Daqma beg 'habêrê erşawûtê Nyêrib Xalef ağayri va kê: eskêri mê 'hadraw, mêyştê ma yêni pêy rezan.
Daqma Bey sent word to Nyêrib, to Xalef Agha: 'My army is ready; tomorrow we will come through the vineyards.'
Xalef ağa 'haber erşawûtê Daqma begiri 'Hyênê va kê: emşoê mûqaytê xoê bê, ez emşoê şahrêstan vêşnêna.
Xalef Agha sent word to Daqma Bey in Hyêni: 'Be careful tonight; tonight I will burn the city.'
Daqma begi eskêri xoê hemê top kêrd, eskêr pyêrû kêrand pêy kûnaği Temir begi, barût, qırqışûn da eskêri xoê, êspar vici, pêye pyêrû erşawût pêy kûçan, êspar pyêrû erşawût pêy rezan.
Daqma Bey gathered his whole army, assembled them before Temir Bey's house, gave powder and bullets to his soldiers, mounted his horse, and sent all the infantry through the streets and all the horsemen through the vineyards.
Şefak bestya bıroşt 'habêr erşawûtê Nyêrib Xalef ağayri va kê: têrês, emşoê 'heta soba ez nyê ra kawta, sozi twê sênyênû, sozû tê byê kawğe xoêri vyênê, eskêri mê 'hadraw.
When dawn broke and morning grew light, he sent word to Nyêrib, to Xalef Agha: 'Cursed one, I did not sleep until morning tonight; what happened to your word? Weren't you going to come to battle? My army is ready.'
Xalef ağa werişt bê êspar, dûmilbazi da püroê, kawt eskêri xoê ver va kê eskêri xoêra: metêrsi, yê Tırki, yê nêşyêni kawğe bıki, ma cang mırdi aşirani, metêrsi, ez 'ha şıma ver, kêykê ez merda şıma 'hema şyêri kawğê.
Xalef Agha mounted his horse, had the drum beaten, went in front of his army, and said to his soldiers: 'Do not be afraid; they are Turks and do not know how to fight. We are brave tribesmen; do not be afraid. I am before you; even if I die, you still go to battle.'
Eskêri Xalef ağay va kê, peki, ağa, 'hetakê ma nyêmiri ma nyêverdani tê, şyêri kawğe.
Xalef Agha's soldiers said: 'Very well, Agha; as long as we are not dead, we will not leave you. We will go to battle.'
Xalef ağa va kê: afêrêm, ağalêrêm.
Xalef Agha said: 'Well done, my aghas.'
Xalef ağa kawt eskêri xoê ver, şi vecyay dyari 'Hyêni, awnyay kê: eskêri Daqma begi pyêrû 'ha rûnistê, êspar kay kênû, qamûk byû pêye, qamûk na wênû, qamûk govêndi kênû.
Xalef Agha went in front of his army, came out into the land of Hyêni, and saw that Daqma Bey's whole army was sitting there: some were riding horses, some were on foot, some were eating, and some were dancing the govend.
Xalef ağa vêyng da.
Xalef Agha called out.
Daqma begi, va kê: mıgayê waxtê xoêdê 'hadre bê, ez amêya.
He said to Daqma Bey: 'Be ready at your own time; I have come.'
Daqma beg werişt bê êspar, venga eskêri xoê da va kê: kêyê 'harêbya yêni, eskêri Xalêf ağay amê, warzi, şyêri metırisi.
Daqma Bey mounted his horse and called to his army: 'Go to your places; Xalef Agha's army has come. Get up, go, do not be afraid.'
Xalef ağay eskêri xoêra va kê: çewi eskêri Daqma begi vêra medi, heminê bıkşi.
Xalef Agha said to his army: 'Let no one from Daqma Bey's army escape; kill them all.'
Eskêri Xalef ağay va kê Xalef ağayra: izmi ma bıdê, tê syêr bıkê.
Xalef Agha's soldiers said to Xalef Agha: 'Give us permission, and you watch.'
Xalef ağay va kê: erş!
Xalef Agha said: 'Charge!'
Eskêri Xalef ağay kêrd: wakê wakê.
Xalef Agha's army shouted, 'wake, wake.'
Hyêris û çêhêr têni eskêri Daqma begira kişti, eskêri Daqma begi rêma.
Thirty-four men from Daqma Bey's army were killed, and Daqma Bey's army fled.
Eskêri Xalef ağay kawta dımê berdi, kerdi zerêy şahrêstang, yaw ma'halay 'Hyêni veşnay, serêy Xalil êfêndi têra kêrd, ard, da Xalef ağayra.
Xalef Agha's army pursued them, entered the city, burned one neighborhood in Hyêni, cut off Xalil Efendi's head, brought it, and gave it to Xalef Agha.
Daqma begi va kê: eman êfêndim, ez kawğe nyêkêna, eskêri mê çinû.
Daqma Bey said: 'Mercy, my lord. I will not fight anymore; I have no army left.'
Xalef ağay 'haber erşawûtê Daqma begiri va kê: şahrêstanda byê tebêr, ez yêna şahrêstan veşnêna.
Xalef Agha sent word to Daqma Bey: 'Come out of the city; I am coming to burn the city.'
Daqma begi wida yaw koêle erşawût Xalef ağayri va kê: eman êfêndim, çawdi ma çinû, nyêşyêna kawğe bıka, tê mıdê çitaw kawğe kêni?
Daqma Bey immediately sent a fur coat to Xalef Agha and said: 'Mercy, my lord. I have no one; I cannot fight. Why will you fight me?'
ez tê nyêya.
'I am not coming against you.'
Xalef ağay va kê: byê eskêri ez dana twê, şwê byê mıdê kawğe dıkê, hêta hiryê roci kawğe mê kawğaw, ez eskêri twêra we şahrêstani twêra çewi nyêvêrdana, heminê kışêna, twê kışêna.
Xalef Agha said: 'Come; I will give you soldiers, go and fight me. Within three days we will fight; I will not spare anyone from your army or your city. I will kill them all, and I will kill you too.'
cênyay twê ez ana.
'I will take your wife too.'
Daqma begi 'haberê erşawûtê Xalef ağayri va kê: dês roci mawlêt bıdê mê.
Daqma Bey sent word to Xalef Agha: 'Give me ten days' respite.'
Xalef ağa va kê: 'haici, wa twêri vist roc mawlêt, wicara pêy byê, ma kawğe bıki, ekê tê nyêri ez şahrêstan pyêrû veşnêna, serêy twê wêna.
Xalef Agha said: 'Very well, let it be twenty days' respite for you; then come at once and let us fight. If you do not come, I will burn the whole city and cut off your head.'
Daqma begi 'haberê erşawûtê Xalef ağayri va kê: 'hêta vist roc kawğe mê çinyû, wicara pêy ez twêri 'haberê erşawêna.
Daqma Bey sent word to Xalef Agha: 'There will be no fight for twenty days; then I will send you word.'
Xalef ağa va kê: peki, êfêndim, 'haydi twêri izmû; vist roc mawlêt da Daqma begira.
Xalef Agha said: 'Very well, my lord, you have permission.' He gave Daqma Bey twenty days' respite.
Daqma beg şê, eskêr toplê kêrd, 'hêta vist roc çêhêr hênzari eskêr toplê kêrd.
Daqma Bey went and gathered soldiers, and within twenty days he gathered four thousand soldiers.
Vist û yaw roc bi temami, Daqma begi 'haber erşawûtê Nyêrib Xalef ağayri va kê: eskêri mê temamû, mêyştê ez yêna kawğe, kawğe mê kawğaw.
When twenty-one days were complete, Daqma Bey sent word to Nyêrib, to Xalef Agha: 'My army is ready; tomorrow I am coming to battle, and we will fight.'
Xalef ağay 'haberê erşawûtê Daqma begiri va kê: waxtê xoêdê 'hadrê bê, ez mêyştê şêfaqdê yêna dûzi 'Hemyêra, tê eskêri xoê bıgê, byê pêy rezan metırisi, ma kawğe bıki, nya tê serêy mê wêni, nya ez serêy twê wêna.
Xalef Agha sent word to Daqma Bey: 'Be ready at your own time; tomorrow at dawn I will come to Dûzê Hemyê. Take your army, come through the vineyards, do not be afraid. Let us fight: either you will cut off my head or I will cut off yours.'
Daqma begi 'haber erşawûtê Xalef ağayri va kê: mêvındê, şandê yêni, sêbah byê.
Daqma Bey sent word to Xalef Agha: 'Do not delay; come in the evening; come when morning comes.'
Xalef ağa 'habêr erşawûtê Daqma begiri va kê: ena 'halê ez ama.
Xalef Agha sent word to Daqma Bey: 'This time I am coming.'
Daqma begi 'haber erşawûtê Xalef ağayri va kê: warzê, byê, ez çimani twê vecêna.
Daqma Bey sent word to Xalef Agha: 'Get up and come; I will gouge out your eyes.'
Xalef ağa werişt, dûmilbazê day püroê.
Xalef Agha got up and had the drums beaten.
Êskêri Xalef ağa pyêrû ame pyêser, Xalef ağa va kê eskêri xoêra: bawni, ağalêr, ma şwêni kawğe, mêtêrsi, eskêri Daqma begi zavû, hema pyêrû Tırki, nyêşêngi madê kawğe bıki, ma pyêrû cang mırdi kırdani, myêrdêy aşirani, metêrsi, ma 'ha şwêni, 'hetakê serêy mê nyêwênû, şım çêywiri çı çinyû.
Xalef Agha's whole army gathered. Xalef Agha said to his army: 'Listen, aghas, we are going to battle. Do not be afraid; Daqma Bey's army is large, but they are all Turks and do not know how to fight us. We are all brave Kurds, tribesmen; do not be afraid, we are going. As long as my head is not cut off, nothing will happen to you.'
Eskêri Xalef ağay va kê: ma 'ha şwêni, 'hêta nyêmiri twêri çı çinyû.
His soldiers said to Xalef Agha: 'We are going; as long as we are not dead, nothing will happen to you.'
Xalef ağa va kê: afêrêm ağalêrim.
Xalef Agha said: 'Well done, my aghas.'
Xalef ağa werişt, kawt eskêri xoê vêr, şi vecyay dyari 'Hyêni, awnyay kê eskêri Daqma begi pyêrû tabûrê bêsta pêy rezandê.
Xalef Agha got up, went in front of his army, came out into the land of Hyêni, and saw that Daqma Bey's army had prepared cartridges beside the vineyards.
Eskêri Daqma begi çêhêr hênzari, eskêri Xalef ağay dı hênzari.
Daqma Bey's army was four thousand, and Xalef Agha's army was two thousand men.
Eskêri Xalef ağa va kê Xalef ağayra: eman, êfêndim, izmi ma bıdê, ma şyêri kawğe.
Xalef Agha's soldiers said to Xalef Agha: 'Mercy, my lord, give us permission to go to battle.'
Xalef ağa va kê: erş!
Xalef Agha said: 'Charge!'
bêyrakdar kawt eskêri Daqma begi, kawti temya, dı saati kawğe kerd, pêynıdê Daqma begi eman waşt, va kê Xalef ağayra: ez nyêşyêna kawğe bıka twêdê.
The standard-bearer advanced against Daqma Bey's army, the armies clashed, and they fought for two hours; in the end Daqma Bey asked for mercy and said to Xalef Agha: 'I cannot fight you.'
Xalef ağay eskêri xoê kêrand, ame Nyêribû, awnay kê: eskêri xoêdê şêyşti tên çinû, 'haber erşawûtê Daqma begiri va kê: şêyşti tên eskêri mêra çinû.
Xalef Agha withdrew his army, came to Nyêrib, and saw that sixty men were missing from his army. He sent word to Daqma Bey: 'Sixty men are missing from my army.'
Daqma begi 'haber erşawûtê Xalef ağayri va kê: eskêri twê şêyşti tên çinû, eskêri mê saw hêyştê tên çinû, pyêrû kişyay, byê mêytani xoê berê, mêytani mê waderê çawdê mê çinyû.
Daqma Bey sent word to Xalef Agha: 'Sixty men are missing from your army; one hundred eighty men are missing from my army, and all of them have been killed. Come and take your dead; I have no one to bury mine.'
Xalef ağay merdüm erşawûti va kê: şyêri mêytani ma byari.
Xalef Agha sent men and said: 'Go and bring our dead.'
Merdüm şi, mêyti ardi, ronişt.
The men went, brought the dead, and stayed there.
Daqma begi 'haber erşawûtê ağani Zıriki, va kê: byêri mênû Xalef ağay daw pyêrû byêri, ma pya weşı ki.
Daqma Bey sent word to the Ziriki aghas: 'Come and reconcile me with Xalef Agha; all of you come, and let us make peace.'
Ağay Zıriki werişti, amêy 'Hyênê, Daqma beg gêrawti, amêy Nyêrib kêy Xalef ağay.
The Ziriki aghas got up and came to Hyêni, took Daqma Bey, and came to Nyêrib, to Xalef Agha's house.
Daqma beg şê, lawna Xalef ağay lingêrû, Xalef ağay lawna Daqma begi destrû.
Daqma Bey went and kissed Xalef Agha's feet; Xalef Agha kissed Daqma Bey's hand.
Xalef ağay dı sêy myêşna day Daqma begiri.
Xalef Agha gave Daqma Bey two hundred sheep.
Daqma beg yaw rez da Xalef ağayra, pya bi weşi, terêk na.
Daqma Bey gave Xalef Agha a vineyard; they made peace together, and the blood feud was over.